Chương 5 :BAO VÂY AN LỘC.
KẾ HOẠCH TẤN CÔNG CỦA ĐỊCH VÀO VÙNG 3/ CT.
Khi CSBV xua quân băng qua vùng phi quân sự tấn công vào tỉnh địa đầu
Quảng Trị trong ngày 30/3/1972 thì Bộ TTM vẫn chưa xác quyết mục tiêu
thật sự của địch.
Về mặt nổi Huế là một mục tiêu trực tiếp. Huế luôn luôn đặt lên vị trí
hàng đầu vì vị trí lịch sử của nó. Nhưng sự gia tăng lực lượng địch ở
Kontum cũng báo trước sự nghiêm trọng ở vùng này. Đã từ lâu trong lý
luận của những nhà chiến lược VN và Hoa kỳ, người ta cho rằng Cộng quân
sẽ mở một cuốc tấn công băng qua vùng Cao nguyên đến tận vùng bờ biển
phía đông để cắt đứt Nam VN ra làm hai mảnh. Nếu vậy thì vùng Cao
nguyên sẽ trở nên một mục tiêu khá quan trọng, có ý nghĩa hết sức lớn
lao về mặt chiến lược.
Tuy nhiên người ta cũng phải quan tâm đến Vùng 3 Chiến thuật và ước
tính luôn luôn Cộng quân sẽ tấn công vào tỉnh Tây Ninh và ngay cả Sài
gòn nữa. Sự bố trí quân và khả năng tiếp vận của địch dọc theo sườn
biên giới phía tây với sự xâm nhập dễ dàng vào ra những mật khu trên địa
phận của Lào và Miên, đã tạo nên một vấn đề suy luận rằng nỗ lực chính
của đối phương có gặp những khó khăn nào hơn. Điều lợi thế của chúng là
những thành công tiên khởi trong bất cứ cuộc công kích nào có thể được
tăng cường và trở thành nỗ lực chính; nếu không, nó được xử dụng như một
mục tiêu chiến thuật để yểm trợ cho những cuộc tấn công khác. Sự linh
động này rất giống như những điều chúng suy nghĩ khi quân miền Nam rơi
vào cuộc tấn công mùa Phục sinh ở Lộc Ninh vào ngày 2/4/1972.
Bởi vì nó rất gần Sài gòn theo QL13, nên cuộc tấn công vào Lộc Ninh đưa
đến một câu hỏi là liệu mục tiêu cuối cùng xảy ra ở đâu? Có phải là
Sài gòn, thủ đô của VNCH, là nơi mà tất cả lực lượng quân sự của miền
Nam và những quyết định chính trị đều xuất phát tại đó.
Sài gòn là một thành phố đông dân với một vùng ngoại ô rộng lớn. Có
rất nhiều con đường tiến thẳng vào Thủ đô và địch thường lợi dụng những
con đường này trong những cuộc tấn công chính. Những con đường tiến sát
ở phía tây bắc và tây nam rất quan trọng. Từ phía tây bắc địch có thể
mở cuộc hành quân từ khu Tam giác sắt ( Iron Triangle) gồm có các mật
khu Hố Bò, Bời Lời và Long Nguyên. Những con đường tiến sát chạy dọc
theo sông Sài gòn ở phía nam nơi có thể tiếp giáp với Quốc lộ I từ Tây
Ninh và chạy theo Quốc lộ 13 từ Bình Long. Từ phía tây nam, cuộc tấn
công của địch có thể được mở ra từ vùng Mỏ Vẹt (Parrot's Beak) và mật
khu Ba Thu bên Kampuchia rồi băng qua khu vườn thơm của Hậu Nghĩa và
cuối cùng dẫn vào Chợ lớn. Đây là con đường ngắn nhất.
Vùng 3 Chiến thuật có 13 tỉnh vây quanh Sài gòn, trong đó tỉnh Biên Hòa
là quan trọng nhất vì có khu kỹ nghệ Biên Hòa, có phi trường quân sự
rộng lớn, có căn cứ tổng hợp hay còn gọi là Tổng kho Long Bình là nơi
đặt bản doanh của Bộ Tư lịnh Mỹ tại VN và BCH Lực lượng Dã chiến 2 ( the
US II Field Forces ). Tỉnh quan trọng thứ hai của Vùng 3 Chiến thuật
là Tây Ninh, nơi có Thánh địa đạo Cao Đài. Ở phía tây bắc tỉnh có mật
khu nổi tiếng của địch là Dương minh Châu hay còn gọi là Chiến khu C
(War Zone C) là nơi ẩn náu của nhóm lãnh đạo quân sự và chính trị của
địch.
Vùng 3 Chiến thuật có 3 SĐ/BB là SĐ5,18 và 25 và 3 Liên đoàn BĐQ là 3,5
và 6. SĐ25/BB chịu trách nhiệm 3 tỉnh là Tây Ninh, Hậu Nghĩa và Long
An. Bộ Tư lịnh SĐ và BCH các Tr/đoàn thường đặt bản doanh tại Tây
Ninh. SĐ5/BB chịu trách nhiệm 3 tỉnh Phước Long, Bình Long và Bình
Dương. BTL/SĐ đóng tại Lai Khê thuộc tỉnh Bình Dương. SĐ18/BB với vùng
hành quân mở rộng qua 4 tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy và Bình
Tuy. BTL/SĐ đóng tại thị xã Xuân Lộc thuộc tỉnh Long Khánh.

Tình hình quân sự ở Vùng 3 CT kể từ cuối năm 1971 và đầu năm 1972 cho
đến ngày nổ ra cuộc chiến trong Mùa Phục Sinh, được ghi nhận là rất
tốt. Những đơn vị hoạt động chính của địch gồm các SĐ chính qui CSBV là
Công Trường 5,7 và 9 từ vùng biên giới phía tây bắc Kampuchia xâm
nhập. Những mật khu và căn cứ địa của địch đặt dọc theo biên giới như
713, 354 và 708 đã bị quân đội Mỹ và VNCH phá nát trong cuộc hành quân
vượt biên năm 1970, bây giờ không còn hoạt động nữa. Để củng cố lại
địch đã thiết lập 3 căn cứ mới vào sâu trong lãnh thổ Miên là 711,714 và
715.
Trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3 năm 1972, cơ quan quân
báo miền Nam xác nhận đã có sự hiện diện của SĐ5CSBV tại Snoul, một
thành phố Miên cách Lộc Ninh khoảng 30 cây số về phía tây bắc trên Quốc
lộ 13. Hai SĐ khác của địch là 7 và 9 cũng đang đóng quân tại các đồn
điền Dambe và Chup (Kampuchia) nơi mà Quân đoàn 3 dự trù mở cuộc hành
quân quan trọng vào tháng 9/1971, nhưng kế hoạch bị ngừng lại khi
Tr/tướng Đỗ cao Trí, Tư lịnh QĐ3, đã tử thương vì một tai nạn trực
thăng. Người kế nhiệm ông là Tr/tướng Nguyễn văn Minh, người chủ trương
một cuộc phòng thủ chiến lược tại vùng biên giới thay vì đem quân xâm
nhập vào những căn cứ của địch ở Miên.
Tuy nhiên trong thời gian này những vị Tư lịnh QĐ3 và QĐ4 cũng mở những
cuộc hành quân riêng lẻ vào sâu trong lãnh thổ Kampuchia, kể cả những
cuộc hành quân phối hợp với quân đội Miên, dĩ nhiên họ đều thông báo kế
hoạch cho Bộ TTM ở Sài gòn, nhưng Sài gòn chỉ ghi nhận mà không can
thiệp vào những quyết định của Tư lịnh Vùng.
Cả 3 SĐ địch đều đã qua những đợt chỉnh quân và học tập chính trị trong
suốt những tháng đầu năm
1972. Nhưng đến cuối tháng 3, tình báo của ta đã ghi nhận được sự
chuyển động của SĐ9CSBV. Theo một tài liệu mà ta bắt được trong cuộc
hành quân ở Tây Ninh thì SĐ9 đang chuyển quân đến căn cứ 708 trong vùng
Lưỡi câu (Fishook Area) vào khoảng 24/3/72 và một đơn vị khác của SĐ
cũng đang tập trung tại vùng phía nam của căn cứ. Tr/đoàn 272 của SĐ9
CS cũng đang di chuyển đến vùng phía tây của Bình Long để thay thế cho
Tr/đoàn 95C của SĐ đến một địa điểm nào mà ta chưa biết rõ được. Tài
liệu cũng không xác nhận và nhấn mạnh đến đơn vị đang ở phía bắc của
trại BĐQ/Biên phòng Tống lê Chân. Một sự kiện quan trọng được tài liệu
này tiết lộ là cả SĐ9 và SĐ7 đã phối hợp hành động cho một chiến dịch
trong tương lai. Các Tr/đoàn và các khung chỉ huy của SĐ9 được huấn
luyện đặc biệt về tác chiến trong thành phố. Cuối cùng thì Tr/đoàn 272
nhận được một sự huấn luyện đặc biệt để hướng dẫn một cuộc tấn công vào
một mục tiêu đã được lựa chọn trước. Sự huấn luyện của địch về tác
chiến trong thành phố rất có ý nghĩa vì những cuộc huấn luyện như thế
này đã bị gián đoạn từ năm 1969 sau dịp tấn công vào tết Mậu thân
(1968). Không phải đến cuối năm 1971 loại diễn tập này mới được thực
hiện tại các đơn vị chính qui của địch mà tài liệu còn tiết lộ SĐ9 đã
được học tập đầy đủ phương thức tác chiến trong thành phố, đặc biết nhấn
mạnh tầm quan trọng trong khuôn khổ phòng thủ của Quân đoàn 3.
Cho nên, tài liệu có liên quan đến SĐ9 CSBV cho thấy một ánh sáng đầu
tiên là địch đã có kế hoạch tấn công vào Quân đoàn 3. Mục tiêu là tỉnh
Bình Long chứ không phải là tỉnh Tây Ninh như tình báo của ta trước đây
đã dự đoán căn cứ theo những dữ kiện thâu thập được theo thời gian của
tài liệu đã bắt được cho thấy địch đã chọn nơi này làm thủ đô cho cái
gọi là MTGPMN hơn là Tây Ninh.
Ngày 27/3 tình báo ta cũng nhận được một tin tức quan trọng hơn nữa:
một hồi chánh viên đã khai rằng trước đây anh ta thuộc toán trinh sát
của SĐ7 có nhiệm vụ đi điều nghiên con đường tiến sát từ Tây Ninh đến
Bình Long để chuẩn bị đợt chuyển quân kế tiếp của SĐ7. Và để xác nhận
chắc chắn hơn nguồn tin này, Phòng 7 và Phòng 2 Quân báo thuộc Bộ TTM,
cũng tăng cường dò tìm và theo dõi những hoạt động của SĐ7 và SĐ9 dọc
theo ranh giới hai tỉnh Tây Ninh và Bình Long.
Mặc dầu những thông tin tương đối chính xác này, BTL/QĐ3 vẫn đặt trọng
tâm theo dõi vào tỉnh Bình Long, một phần vì địch chưa bao giờ đặt nặng
tầm quan trọng ở tỉnh này tuy đã có những trận đánh lớn vào những năm
1966 và 1967 của quân đội Mỹ mở ra để quét sạch SĐ9CSBV trên Quốc lộ 13
hơn là những tính toán về việc thành lập và kiểm soát về chính trị của
MTGPMN. QL13 chắc chắn là một đường tiến sát chính hướng về khu vực Sài
gòn, nhưng khoảng đường quan trọng nhất đối với địch là khoảng hơi
chếch về bắc ở Lai Khê. Con đường này không chỉ quan trọng đối với Quân
đội miền Nam là nối kết giữa tỉnh Bình Dương với Lai Khê, Chơn Thành, An
Lộc và Lộc Ninh, là khu vực phòng thủ chính và có những trung tâm dân
cư dọc theo đó.
Nếu xét về một vài khía cạnh thì sự sự đánh giá của BTL/QĐ3 chính xác
khi đánh giá thấp Bình Long là một mục tiêu chính. một điểm khác thì
Bình Long ở xa các mật khu của địch ở vùng biên giới hơn là Tây Ninh.
Về vấn đề nhân khẩu thì sự đánh dấu trở nên vô nghĩa khi đối chiếu Bình
Long 60.000 dân so với 30.000 của Tây Ninh. Tóm lại, nếu so sánh với
Tây Ninh thì Bình Long mất đi nhiều điều kiện để trở thành một mục tiêu
chính mà địch quan tâm trừ hai điều sau: thứ nhất, những cuộc hành quân
tấn công vào Bình Long sẽ được yểm trợ từ những căn cứ bên Miên tốt hơn
bất cứ cuộc hành quân nào vào lãnh thổ của QĐ3, thứ hai là sự phòng thủ
của Quân đội miền Nam ở đây yếu hơn. Lực lượng đặc nhiệm 52 gồm hai
Tiểu đoàn bộ binh của Tr/đoàn 52 thuộc SĐ18/BB với hai pháo đội 105 và
155 ly được khai triển ở căn cứ hỏa lực TF-52 nằm trên LTL-17 hai cây số
về phía tây của QL13 và 15 cây số về phía bắc An Lộc, để bảo vệ trục
giao thông chính giữa Lộc Ninh và An Lộc, thủ phủ của tỉnh Bình Long.
Cộng quân bắt đầu mở cuộc tấn công vào Vùng 3 Chiến thuật trong buổi
sáng sớm ngày 2/4 bằng Tr/đoàn 24 biệt lập với sự yểm trợ của tăng vào
căn cứ hỏa lực Lạc Long, sát vùng biên giới 35 Km về phía tây bắc của
thành phố Tây Ninh. Căn cứ này được bảo vệ bởi một Tiểu đoàn của
Tr/đoàn 49 thuộc SĐ25/BB. Sự tấn công bằng pháo và tăng đã làm cho căn
cứ thất thủ vào buổi trưa.
Sự triệt thoái nhanh chóng của căn cứ hỏa lực Lạc Long đã đưa Quân đoàn
3 đến một quyết định cũng nhanh chóng là cho lịnh triệt thoái tất cả
những căn cứ dọc theo vùng biên giới Kampuchia. Những tiền đồn nhỏ và
di động này rất khó bảo vệ với lực lượng đông đảo của địch, nên tốt hơn
hết là cho di tản về sau và củng cố lại phòng thủ chiều sâu để tránh sự
mất mát về người và vũ khí.
Tiếp theo đó, tất cả những lực lượng bảo vệ những tiền đồn dọc biên
giới cũng được lịnh di tản về sau để thiết lập một vòng đai phòng thủ
quanh thành phố Tây Ninh,
ngoại trừ một Tiểu đoàn BĐQ/ Biên phòng của Th/tá Lê văn Ngôn (Khóa 21 Đà lạt), đang có mặt tại căn cứ Tống lê Chân.
Theo ý kiến của vị Th/tá Tiểu đoàn trưởng chỉ huy căn cứ Tông lê Chân,
nếu Tiểu đoàn ông rút lui thì tất cả sẽ trở nên một món mồi ngon cho
địch phục kích và tiêu diệt. Quân đoàn 3 đồng ý theo yêu cầu của ông sẽ
giữ lại trại biên phòng này. Sau ngày ngưng bắn có hiệu lực
(27/1/1973) thì trại bị bao vây và tấn công liên tục của những đơn vị
thuộc SĐ7CSBV, trong vòng hơn một năm, cho đến ngày Tiểu đoàn di tản vào
tháng 4/1974. Nó trở nên một bằng chứng xác thực về sự vi phạm ngừng
bắn của địch và là một bằng chứng hùng hồn về sự kiên trì chiến đấu của
quân lực VNCH.
Những đơn vị biên phòng trên đường rút về thành phố Tây Ninh đã chạm
súng lẻ tẻ với địch. Những quân trú phòng ở căn cứ hỏa lực Thiện Ngôn,
cách Tây Ninh khoảng 35 Km về hướng bắc, cũng bị Tr/đoàn 271 Biệt lập
phục kích gây thiệt hại một số về nhân mạng và xe quân sự, đặc biệt là
những khẩu pháo 105 và 155 ly. Khi lực lượng tiếp viện của SĐ25 tiến
đến vị trí phục kích ngày hôm trước, họ rất ngạc nhiên khi nhìn thấy
những vũ khí và những khẩu pháo còn nguyên tại đó. Lạ lùng hơn nữa là
đơn vị tấn công đã rời khỏi nơi này, thay vì tiếp tục phục kích để đánh
viện binh, hoặc gây áp lực về thành phố Tây Ninh. Sự khó hiểu này đã
được làm sáng tỏ khi sau đó ta bắt được một tù binh thuộc Tr/đoàn 271và
tên này đã khai báo là đơn vị của hắn được lịnh tấn công vào đơn vị rút
về từ Thiện Ngôn, chỉ nhằm mục đích đánh lạc hướng vào sự nhận định của
Quân đoàn 3, để những đơn vị chính của quân BV mở một trận tấn công
chính vào tỉnh Bình Long mà Lộc Ninh là mục tiêu đầu tiên.
Mặc dầu những chi tiết của kế hoạch hành quân của địch không được biết
chính xác cho đến khi mặt trận Bình Long nổ ra thì những thông tin của
mặt trận tình báo cũng trở nên dồn dập, giải đáp được nhiều thắc mắc. VC
đã tung vào chiến trường Bình Long 3 Sư đoàn và hai tr/đoàn biệt lập
với Trung đoàn thiết giáp. Giai đoạn đầu là đánh lạc hướng bằng cách xử
dụng hai Tr/đoàn 24 và 271 địa phương phá rối ở Tây Ninh. Giai đoạn 2
mở cuộc tấn công vào Lộc Ninh bằng SĐ5 CSBV và sau đó xử dụng SĐ9 tấn
công và chiếm giữ thị trấn An Lộc, nơi mà bọn chúng muốn đặt cái gọi là
thủ đô của MTGPMN ở đây. Trong khi đó chúng xử dụng SĐ7 để án ngữ phía
nam của An Lộc và ngăn chận không cho những đơn vị tiếp viện tiến về An
Lộc theo Quốc lộ 13.
Sau khi chiếm Lộc Ninh, SĐ5VC sẽ tiến về Tây Ninh, cô lập thành phố và
đánh phá những lực lượng của SĐ25 đang bảo vệ ở đây.
TẤN CÔNG LỘC NINH:
Cuộc tấn công vào Lộc Ninh mở đầu bằng một cuộc pháo kích trên Quốc lộ
13, cách thị xã An Lộc khoảng 5 Km về phía bắc vào ngày 4/4/72. Trong
khi nhận được lịnh các lực lượng biên phòng triệt thoái về bảo vệ Lộc
Ninh thì một Chi đoàn (-) Thiết kỵ có bộ binh của Tr/đoàn 9 thuộc SĐ5
tùng thiết đã bị một Trung đoàn của SĐ5 CSBV phục kích. Một số còn sống
sót đã về đến thị trấn. Trong buổi sáng sớm ngày hôm sau thì lực lượng
phòng thủ Chi khu Lộc Ninh báo cáo là họ nghe tiếng tăng địch đang di
chuyển. Vài giờ sau đó, pháo địch đã bắt đầu và tiếp theo đó là lực
lượng địch tấn công vào Chi khu và các căn cứ phòng thủ của Tr/đoàn 9
thuộc SĐ5/BB ở gần đấy.
Lực lượng phòng thủ đã chống trả quyết liệt và các phi tuần không quân
chiến thuật Mỹ đã dội bom vào những đơn vị địch do các cố vấn Mỹ điều
chỉnh. Đến xế chiều đơn vị địch chiếm phi đạo Lộc Ninh đã bị phi cơ Mỹ
xử dụng bom CBU dọn sạch. Sáng sớm hôm sau, ngày 6/4 địch lại mở cuộc
tấn công, lần này có sự tăng cường của một Tiểu đoàn thiết giáp, khoảng
từ 25 đến 30 chiếc. Mặc dầu pháo binh của ta đã hạ nòng trực xạ để ngăn
tăng địch tiến tới, Lộc Ninh cũng phải di tản vài giờ sau đó. Một số
đông binh sỉ đã về đến An Lộc trong ngày 11/4. Ngày hôm sau vị Chi khu
trưởng Lộc Ninh và cố vấn trưởng cũng đã về đến nơi.
Trong thời gian Lộc Ninh bị tấn công, BTL/SĐ5 đã ra lịnh cho lực lượng
đặc nhiệm 52 xử dụng một Tiểu đoàn tăng cường bảo vệ Chi khu. Buổi sáng
hôm sau Tiểu đoàn này đã đến giao điểm của Liên tỉnh lộ 17 và Quốc lộ
13 vừa chiến đấu vượt qua chốt địch và đã đến được Chi khu. Trong lúc
đó một Tiểu đoàn thứ hai cũng đã quét sạch địch ở phía tây của căn cứ,
đã khám phá ra một đơn vị địch đang đào hầm hố chuẩn bị phục kích, Tiểu
đoàn đã tấn công trước và gây cho địch những thiệt hại nặng nề. Liền
sau đó, BCH của lực lượng đặc nhiệm bị pháo kích nặng nề ở căn cứ.
Trong thời gian sau đó, Lộc Ninh phải triệt thoái. Lực lượng đặc nhiệm
52 cũng nhận được lịnh lui về An Lộc để tăng cường phòng thủ nhưng họ
đã bị chận lại và tấn công trên cùng một giao lộ. Sau lần đụng độ này,
LLĐN52 đã ra lịnh cho các đơn vị còn lại dạt vào trong những khu rừng và
xử dụng nhiều con đường để về An Lộc. Mặc dầu có thương vong và mất
mát nhiều, LLĐN 52 vẫn gom quân và tăng cường phòng thủ An Lộc.
BAO VÂY VÀ NHỮNG TRẬN TẤN CÔNG ĐẦU TIÊN
VÀO AN LỘC:
Chỉ sau khi VC mở cuộc tấn công vào quận Lộc Ninh thì Tr/tướng Nguyễn
văn Minh, Tư lịnh Quân đoàn 3, quyết đoán rằng thị xã An Lộc là mục tiêu
đầu tiên mà địch nhắm tới. Ông ta cũng nhận định rằng: "Nếu An Lộc bị
thất thủ thì Sài gòn sẽ bị đe dọa vì chỉ còn hai chướng ngại vật chính
trên Quốc lộ 13 là bắc Chơn Thành và Lai Khê. Cho nên An Lộc phải được
tăng viện ngay và phải giữ bằng mọi giá."
Tướng Minh đã hành động nhanh chóng. BTL/SĐ5 dưới sự chỉ huy của Ch/tướng Lê văn Hưng và
hai Tiểu đoàn của Liên đoàn 3 BĐQ được trực thăng vận vào ngay An Lộc.
Cuộc không vận đã hoàn tất trong ngày 5/4 mà không gặp một trở ngại nào
và ở thời điểm này thì Quân đoàn 3 không còn một lực lượng trừ bị nào
hết.
Trong cuộc họp ngày 5/4 tại dinh Độc Lập ở Sài gòn để duyệt xét tình
hình chiến sự trên cả nước, tướng Minh yêu cầu được tăng viện để phòng
thủ An Lộc. Nhưng đòi hỏi của ông không được xét theo mức độ ưu tiên vì
mức độ nghiêm trọng khi Cộng quân vượt qua sông Bến hải và tấn công vào
Quảng Trị và sự gia tăng một cách đáng ngại của địch ở Vùng 2 Chiến
thuật. Hầu hết những đơn vị trừ bị của Bộ TTM đã tăng cường cho hai
Vùng này rồi. Để tăng cường cho Vùng 3 chỉ còn cách xử dụng một Lữ đoàn
Dù duy nhất còn lại hay rút ra một SĐ/BB từ Vùng 4. Câu hỏi được đặt
ra cho buổi họp là đơn vị nào thật sự thích hợp cho Quân đoàn 3.
Buổi họp này có sự tham dự của Tư lịnh bốn quân khu, tướng Quang, tướng
Viên cũng như Tổng thống Thiệu và Thủ tướng Khiêm. Nhu cầu tăng thêm
viện quân cho 4 Quân khu được đem ra bàn luận. Khi có sự đề nghị đưa
SĐ21 cho Quân đoàn 1 thì tướng Quang cho rằng tình hình An Lộc còn
nghiêm trọng hơn nhiều so với những biến cố ở Quảng Trị. Nếu quân BV
thành công trong việc chiếm An Lộc và đặt cái gọi là thủ đô cho MTGPMN
tại đây thì sự tổn thương về mặt tâm lý và chính trị đối với chính quyền
miền Nam là không thể chấp nhận được. Tổng thống Thiệu đồng ý và vấn
đề xử dụng một SĐ tại Vùng 4 cho Vùng 3 là một vấn đề khả thi. Đầu tiên
là SĐ 9 được đề nghị, nhưng lúc đó với tư cách là Tư lịnh Quân đoàn 4,
tôi đã đề nghị SĐ21 với hai lý do sau:
- Thứ nhất là SĐ21 đã vừa thành công với cuộc hành quân tìm và diệt
địch ở rừng U Minh và đặc biệt SĐ21 rất thiện chiến trong những cuộc
hành quân di động.
- Thứ hai, SĐ21 đã từng được chỉ huy bởi tướng Minh nên việc đặt SĐ này
trở lại dưới sự điều động và kiểm soát của Quân đoàn 3, sẽ đem lại sự
hoàn thành nhiệm vụ một cách tốt nhất cho SĐ.
Ngày 7/4 Lữ đoàn 1 Dù đã được lịnh di chuyển bộ từ Lai Khê đến Chơn
Thành. Từ đấy Lữ đoàn sẽ mở một cuộc hành quân tiến về phía bắc để khai
thông Quốc lộ 13 dẫn đến An Lộc và giữ con đường tiếp tế huyết mạch
này. Nhưng khi đơn vị tiền quân của Dù tiến qua khỏi bắc Chơn Thành
khoảng 6 Km, cách An Lộc 15 Km thì đã bị một Tr/đoàn của SĐ7VC chận lại
bằng những vị trí chốt kiền trận địa pháo trên khu vực suối Tàu Ô. Cộng
quân tìm mọi cách để chế ngự con đường này và cắt đứt mọi viện binh và
tiếp liệu vào An Lộc.
Sau khi chiếm được Lộc Ninh, SĐ5VC bắt đầu chuyển về phía nam, hướng An
Lộc. Bắt đầu ngày 7/4, dân chúng địa phương sống ở những vùng phụ cận
và công nhân của những đồn điền cao su gần đó cho biết quân chính qui BV
đã có mặt trong vùng này. Một thời gian ngắn sau đó, tất cả những thực
phẩm bày bán tại những chợ địa phương quanh An Lộc, đặc biệt là đường
tán và thực phẩm khô được bán hết sạch trong ngày. Tin tức tình báo cho
biết những hậu cần của địch đã mua hết những thực phẩm này để giữ lại
tiếp tế cho những đơn vị đang di chuyển đến mặt trận.
Thị xã An Lộc chưa bị tấn công nhưng phi đạo Quản Lợi, 3Km về phía
đông, đã bị pháo và bộ binh địch tấn công trong đêm 7/4. Cuộc tấn công
mở ra khá dữ dội đến nổi hai Đại đội bảo vệ phi đạo được lịnh phá hủy
hai khẩu pháo 105 ly bố trí tại đây và triệt thoái về thị xã. Hai ngày
sau họ mới về tới đây.
Phi đạo Quản Lợi bị rơi vào tay giặc khiến An Lộc gần như bị cô lập
hoàn toàn, bởi vì sự liên lạc bằng đường không và đường bộ với thị xã
đều bị cắt đứt. Phi đạo Quản Lợi nằm trên một thế đất cao chế ngự hoàn
toàn phía đông của thị xã và địch đã xử dụng vị trí này để đặt pháo và
điều chỉnh pháo vào thị xã một cách chính xác chết người. Tuy nhiên SĐ9
VC vẫn chưa mở ra cuộc tấn công mà còn nằm lì tại chỗ nhiều ngày sau
đó. Lý do của sự trì hoãn này, sau này được những tù binh cung khai là
những sự chuẩn bị về tiếp vận đã không kịp yểm trợ cho chiến trường
này. Theo kế hoạch của Cộng quân, chúng phải xử dụng một tuần lễ để
quấy phá và tấn công những tiền đồn dọc theo biên giới của quân miền Nam
và trong thời gian này tiếp liệu sẽ được chuyển về phía trước cho cuộc
tấn công vào An Lộc. Những cuộc di tản của những tiền đồn dọc biên giới
do Tư lịnh Quân đoàn 3 đưa ra làm cho kế hoạch của địch bị xáo trộn và
SĐ9 phải hoãn lại cuộc ra quân sau khi đã chuyển đến vị trí tấn công.
Đến ngày 7/4, thị xã An lộc đã hoàn toàn bị bao vây và phi đạo dĩ nhiên
là không xử dụng được. Từ ngày 7 đến ngày 12/4 mọi phi vụ tiếp tế đều
xử dụng trực thăng và thả dù bằng C123. Nhưng đến ngày 12/4 thì một
chiếc trực thăng Chinook CH47 bị phòng không địch bắn hạ nên việc xử
dụng trực thăng cũng phải chấm dứt. Rồi từ đó đến ngày 19/4 mọi tiếp tế
đều bằng thả dù từ C123. Để đạt được kết quả, phi công phải bay ở cao
độ thấp trên bãi thả. Nhưng đến phi vụ thứ 40 thì một C123 cũng bị bắn
hạ.
Trong khi đó, SĐ21 dưới sự chỉ huy của Th/tướng Nguyễn vĩnh Nghi, đã
tăng cường cho Quân đoàn 3 và Tr/đoàn 8 thuộc SĐ5 với hai Tiểu đoàn được
lịnh tăng cường phòng thủ An Lộc. Cuộc trực thăng vận hoàn tất trong
hai ngày 11 và 12/4. Như vậy quân số phòng thủ An lộc lên tới 3.000
người kể cả những đơn vị ĐPQ và NQ. Những chiếc Chinook CH47 được xử
dụng liên tục để chuyển vận tiếp tế, lương thực, tải thương và di tản
đồng bào tỵ nạn. Tình hình trong thị xã nghiêm trọng hơn từng giờ.
Những toán tuần tiễu của ta ở bên ngoài thị xã đã gia tăng đụng độ với
những đơn vị địch ở phía đông bắc và đông nam. Những người dân tị nạn
đổ dồn vào thị xã càng ngày càng đông và họ đều báo rằng họ đã nhìn thấy
tận mắt những thiết giáp và pháo của địch. Tất cả những chuẩn bị cho
một tấn công lớn vào An Lộc đã xảy ra ngày 12/4 khi màn đêm buông xuống.
Trong những giờ phút đầu tiên của ngày 13/4, những đợt pháo dữ dội của
địch đã đổ lên thị xã. Và khi vầng đông vừa ló dạng, những đơn vị phòng
thủ ở hưóng tây bắc báo cáo đã thấy những đoàn tăng địch và xe quân sự
đang tiến vào thị xã. Một chiếc AC-130 Specter đang có mặt trên vùng đã
tấn công thẳng vào đoàn quân và đã phá hủy một tăng, 4 chiếc xe quân sự
của địch. Cùng lúc đó nhiều tăng khác của địch cũng được báo cáo ở
phía bắc của tuyến phòng thủ. Đến 0600G trận tấn công thứ nhất đã bắt
đầu ở những vị trí phía tây của Tr/đoàn 7. Tuy nhiên những nỗ lực chính
hình như được khai triển ở phía bắc với những chiến xa xung kích.
Những lực lượng thiện chiến của địch đã mở ra một cuộc tấn công tràn
ngập và lực lượng phòng thủ miền Nam đã được lịnh lui về tuyến sau.
Một sự kiện nổi bật đáng chú ý là trong những giờ phút đầu tiên của
cuộc chiến là tính hiệu quả của loại hỏa tiễn cầm tay M72 LAW. Đúng vậy
chiếc tăng đầu tiên tiến vào thị xã đã bị một anh lính Nghĩa quân xử
dụng M72 bắn hạ. Chiến công này đã được loan truyền rất nhanh trong
hàng ngũ quân đội miền Nam và điều này làm gia tăng sự tin cậy của mọi
người. Chỉ trong một thời gian ngắn mà nỗi lo sợ về tăng địch đã hình
thành từ lâu bây giờ đã tan biến mất. Trong lúc này, nhiều chiếc tăng
địch đã chọc thủng phòng tuyến và băng qua thị xã, nhưng chúng đã bị lạc
lõng và nhìn quanh không có bóng dáng bộ binh tùng thiết. Có một chiếc
T54 chạy dài theo QL13 từ bắc xuống nam mà không nhắm được một mục tiêu
nào và đã bị M72 phá hủy. Cuối cùng có 4 chiếc T54 bị bắn hạ và những
chiếc khác bỏ chạy trốn trong khi nhân viên trên xe bắn hết đạn. Ta bắt
sống được nhiều tù binh, một tên đã khai rằng hắn thuộc Tiểu đoàn 1
Trung đoàn 203 Thiết giáp. Đơn vị hắn từ miền bắc di chuyển qua hạ Lào
rối đến đất Miên. Đơn vị hắn nhận lịnh chỉ trong ngày hôm trước di
chuyển đến biên giới vào tỉnh Bình Long và tham gia vào trận đánh An
Lộc.
Vị tư lịnh Quân đoàn 3 tỏ ra ngạc nhiên vì sự hiện diện của tăng địch ở
Bình Long và ông đã trách Phòng 2 đã không cung cấp cho ông những dữ
kiện đúng lúc. Nhưng thật ra từ ngày đầu tháng 10/1971, những bản phúc
trình của tình báo ta đã xác nhận sự hiện diện của tăng địch ở vùng
Kratie, Dambe và Chup trên lãnh thổ
Kampuchia. Tháng 12/71 vị Trưởng phòng 2 của Bộ TTM quân đội Quốc
gia Miên cũng đã xác nhận, hiện có khoảng 30 tăng địch đang ở căn cứ 361
theo những nguồn tin đáng tin cậy ở địa phương. Tuy nhiên những không
ảnh đã không chụp được những dấu vết của tăng địch đang di chuyển phần
nhiều vào ban đêm. Quả thật những bản phúc trình tình báo của quân miền
Nam và
Kampuchia không thuyết phục được vị Tư lịnh Quân đoàn 3. Còn địch
thì cho rằng sự tham chiến của tăng ở Vùng 3 là yếu tố chính dẫn đến
thành công. Chúng quả quyết chúng có thể chiếm An Lộc từ 5 đến 10 ngày,
nếu một sự cố nào thì cũng kéo dài 10 ngày thôi.
Để bảo đảm sự tấn công và cũng bởi vì nhận thấy những cấp chỉ huy ở cấp
trung đoàn và sư đoàn không có bất kỳ một kinh nghiệm nào về việc phối
hợp tác chiến giữa bộ binh và thiết giáp, nên đảng ủy MTGPMN đã giao cho
BCH chiến dịch trực tiếp điều động và kiểm soát những đơn vị tăng. Và
kết quả thì thật là thảm hại. Rõ ràng tăng địch được lịnh mở cuộc tấn
công và chạy xuyên qua chu vi phòng thủ của ta mà không hề có bất cứ một
sự yểm trợ hay bảo vệ nào của bộ binh.
Trong ngày 13/4, cả hai Tr/đoàn 271 và 272 thuộc SĐ9 VC đã mở cuộc tấn
công tổng lực. Những đơn vị phòng thủ cũng chống trả mãnh liệt và nhất
là sự hiệu quả của những đợt yểm trợ của không quân chiến thuật Mỹ và
pháo đài bay B52. Địch đã bị tàn sát trong ngày này ít nhất là 400 tên
mà một nửa là do không quân Mỹ sát thương. Tuy nhiên bất chấp những
thương vong cao, địch tiếp tục mở cuộc tấn công trong ngày 14/4, từ buổi
sáng sớm chúng đã mở những cuộc pháo kích phủ đầu, rồi xua thiết giáp
cùng một số bộ binh đi theo. Một chiếc tăng đã tiến đến bản doanh
SĐ5/BB khoảng 500m trước khi bị bắn hạ. Cuối cùng mọi nỗ lực trong ngày
của địch cũng mang lấy sự thất bại.
Trong hai ngày chiến đấu, tinh thần chiến đấu của những lính phòng thủ
vẫn ở một mức độ cao đáng chú ý. Tất cả đều hiểu rõ một điều: Họ chẳng
còn một sự lựa chọn nào hơn là cố thủ hay là bị tiêu diệt. Và họ cũng
quyết tâm giữ lấy thị xã An Lộc này. Họ đều nhận thức rằng họ không bao
giờ chiến đấu đơn độc, luôn luôn được bảo đảm về tiếp vận và sẵn sàng
được tăng viện. S ự nhận thức đứng đắn này lan tỏa trên toàn trận tuyến
An lộc.
Lữ đoàn 1 Dù đã lui ra khỏi khu vực suối Tàu Ô, nhanh chóng được bổ
sung và trực thăng vận vào đồi 169 và đồi Gió khoảng 3Km ở phía đông nam
An Lộc trong hai ngày 13 và 14/4. Sự hiện diện của các đơn vị Dù ở
những vùng lân cận bị cô lập bên ngoài thị xã đã có một tác dụng hết
sức mạnh mẽ đối với lực lượng phòng thủ và dân chúng địa phương. Niềm
tin của họ càng được tăng lên khi nghe tin SĐ21 từ vùng đồng bằng sông
Cửu Long đã tiến vào khu vực suối Tàu Ô và đang tiến về phía bắc để giải
tỏa cho An lộc. Khi Cộng quân mở lại cuộc tấn công vào ngày 15/4 với
sự yểm trợ của 11 chiếc tăng và những chiếc tăng này đã trở nên những
mục tiêu cho quân miền Nam đua nhau bắn hạ. Một trong những chiếc tăng
này tìm cách tiến tới Trung tâm hành quân của SĐ5/BB và bắn một quả đạn
vào làm bị thương một sỉ quan ban 3 của Tiểu khu Bình Long và hai sỉ
quan tham mưu khác. Khi những khói lửa đã tan đi trong ngày, 9 trong 11
chiếc tăng địch đã bị phá hủy hoàn toàn.
Mặt trận An lộc hơi dịu lại trong ngày 16/4. Sau 3 ngày lâm chiến,
địch đã mất 23 chiếc tăng, đa số là T54 và T59. Tuy nhiên một phân nửa
thị xã ở phía bắc vẫn còn nằm trong tay địch và những đơn vị địch vẫn bố
trí đối diện với ta, nhiều khi chỉ cách nhau một con đường và lực lượng
địch vẫn còn tiếp tục bao vây thị xã.
Những nỗ lực đầu tiên của địch để chiếm lấy An Lộc đã không thành công
và Cộng quân đã sửa đổi lại kế hoạch cho những lần kế tiếp. Chúng quyết
định dồn mọi nỗ lực cho lực lượng chính mở cuộc tấn công vào Lữ đoàn 1
Dù ở đồi 169 và đồi Gió ở phía đông nam của thị xã. Nỗ lực thứ hai này
được giao cho Tr/đoàn 275 thuộc SĐ5VC và Tr/đoàn 141 của SĐ7VC. Nhưng
trách nhiệm chính tấn công vào An Lộc vẫn là SĐ9VC. Để giảm thiểu hiệu
quả của những đợt không kích, VC đã cho kéo những súng phòng không đến
gần vòng đai phòng thủ.
Một điều đáng nói là kế hoạch mới của VC đã bị ta bắt được trong ngày
18/4. Trong một cuộc phục kích trên đường giao liên gần căn cứ Tống lê
Chân, BĐQ/ Biên phòng đã bắn chết một số VC và trong khi lục soát đã tìm
thấy một trang giấy viết tay của tên Chính ủy SĐ9 VC gởi cho Bộ tư lịnh
MTGP. Bức thư phân tách sự thất bại của cuộc tấn công của SĐ9VC và
được qui vào hai lý do sau:
- Thứ nhất là sự can thiệp của không quân chiến thuật và B52 của Mỹ rất có hiệu quả và đã tàn phá lực lượng tấn công rất nhiều.
- Thứ hai là sự phối hợp không đồng bộ giữa thiết giáp và bộ binh.
Bản phúc trình còn ghi rõ kế hoạch tấn công mới vào An Lộc sẽ được bắt
đầu vào ngày 19/4. Với kế hoạch này thì Cộng quân rất tin tưởng việc
chiếm đóng An Lộc chỉ là vấn đề thời gian. Hà nội cũng tin tưởng như
vậy cho nên đài phát thanh Hà nội cũng đã thông báo An Lộc sẽ được giải
phóng và chính phủ lâm thời của MTGP sẽ ra mắt tại thị xã này trong ngày
20/4/72.
Trong buổi sáng sớm ngày 19/4, Địch bắt đầu mở cuộc tấn công theo như
những diễn tiến đã ghi trong tài liệu mà ta bắt được. Địch xử dụng pháo
130 ly và hỏa tiễn có đạn đạo thẳng bắn vào thị xã. Hai Tr/đoàn 275 và
141 mở cuộc tấn công dữ dội vào Lữ đoàn 1 Dù tại đồi 169 và đồi Gió,
với sự yểm trợ của 6 chiếc tăng. BCH/LĐ và TĐ6 Dù ở đồi 169 đã bắt buộc
phá hủy hai khẩu pháo 105 ly và rút lui. Hai Đại đội của TĐ6 Dù cũng
phải rút về An Lộc. Thành phần còn lại của Đại đội Dù cũng bị tấn công
chia cắt và phải lui về phía nam. Sau đó họ đã gom quân và được trực
thăng đưa về Chơn Thành. Tất cả 6 chiếc tăng của địch đều bị phá hủy,
nhưng những cao điểm chế ngự về phía đông nam thành phố vẫn nằm trong
tay giặc.
Cuộc tấn công của SĐ9VC một lần nữa bị thất bại. Những đơn vị của
SĐ9VC không thể nào tiến quân qua những vị trí cố thủ của quân miền Nam ở
phân nửa thị xã ở phía nam. Địch phải điều chỉnh lại kế hoạch tấn
công, chúng định chuyển quân về phía tây nam đến Quốc lộ 13 và mở cuộc
tấn công vào thị xã từ phía nam. Nhưng kế hoạch này không bao giờ thực
hiện được khi địch khám phá trong ngày 21/4 khu vực cầu nối này, ở một
đồn điền phía nam thị xã đã được hai Tiểu đoàn thuộc LĐ1 Dù phòng thủ và
bảo vệ một cách vững chắc.